منطقه حفاظت شده بزمان در موقعیت جغرافیایی N2804 E6000 در استان سیستان و بلوچستان واقع است. اين منطقه به وسعت ۶۸۸‚۳۲۴ هکتار، منطقهٔ کوهستانى بزمان، تپه‌ماهورها و دشت‌هاى اطراف اين کوه را در بر مى‌‌گيرد. اين منطقه داراى کوهى نسبتاً مرتفع (۳۴۹۷ متر) با دره‌هاى آب شيرين و پوشش گياهى نسبتاً مناسب است. جوامع گياهى مشرف بر دامنه‌ها خرزهره، داز، قيچ، درمنه و انواع گَوَن است. حيوانات وحشى که در اين منطقه زندگى مى‌کنند عبارتند از : کبک، کبک چيل، تيهو، دراج، خرگوش، کل، بز، قوچ، ميش.

علاوه بر گونه‌هاى مختلف وحوش فوق‌الذکر، نوعى خرس سياه آسيايى که کوچکتر از خرس قهوه‌اى است در سيستان و بلوچستان زندگى مى‌کند. دهانه غارهايى که به احتمال زياد مى‌توان وجود خرس را در آنها حدس زد اکثراً حدود ۷۰ سانتى‌متر است که خود خرس سياه نيز به زحمت مى‌تواند داخل آن شود، ‌ به همين دليل دسترسى انسان به حيوان و عبور آن از اين گونه غارها، کار ساده‌اى نيست. کوه‌هاى سياه بزمان، بيرک‌، تفتان، سراوان، اطراف خاش، کارواندر، اسفندک و تپه‌ماهورهاى اطراف رود ماشکيل از جمله زيستگاه‌هاى اصلى اين گونه خرس به شمار مى‌آيد. پوشش گياهى اين مناطق زيستگاه مناسبى را براى گونهٔ در معرض انقراض و با ارزش خرس سياه در اين ارتفاعات فراهم آورده است. پوشش گياهى غالب زيستگاه‌هاى خرس در اين منطقه شامل : ارجن، کهور، کنار، داز، خرما، زرشک، زارچ، زالزالک، گز، توسکا، زيتون وحشى، انواع گون و درمنه، اورس، بيد، تنگرس و نسترن وحشى مى‌باشد که ميوهٔ بيشتر اين درختان، غذاى عمده خرس‌هاى سياه را تشکيل مى‌دهد. خرس‌ها به خرما و داز علاقه‌اى وافر دارند.
پرنده زيبايى به نام مينا با رنگ‌هاى سبز، آبى و سبزقبا نيز در بلوچستان به وفور يافت مى‌شود. اين پرنده به اندازه سار معمولى است و به سهولت اهلى مى‌شود و بعضى از کلمات را مانند طوطى ادا مى‌کند.


در شمال غربی بلوچستان و در طول مرز با استان کرمان منطقه ای دیده می شود که از کوهها و دشتهای خشک و کویری و بیابانی تشکیل شده است.

گستردگی آن از جنوب سرجنگل و شرق فهرج، تا شمال بمپور می باشد که جایگاه ویژه و ارزشمندی در سطح کشور دارد.

در این منطقه دو چاله لوت و چاله جازموریان قرار دارند.

 

در شمال غربی بلوچستان و در طول مرز با استان کرمان منطقه ای دیده می شود که از کوهها و دشتهای خشک و کویری و بیابانی تشکیل شده است.

گستردگی آن از جنوب سرجنگل و شرق فهرج، تا شمال بمپور می باشد که جایگاه ویژه و ارزشمندی در سطح کشور دارد.

در این منطقه دو چاله لوت و چاله جازموریان قرار دارند.

بزمان به دلیل داشتن تنوع آب و هوایی، زیستگاه مناسبی برای جانواران و پرندگان است و مورد توجه خاص سازمان حفاظت محیط زیست می باشد که در فصلهای بارانی ارتفاعات بلند و دشت و تپه ها سرسبز می شوند و جویبارها و نهرهایی از آن می گذرد که “منطقه حفاظت شده بزمان” شامل درختان و گیاهان گوناگون و انواع جانواران وحشی، دشت های زیبا و همچنین مناظر بدیع و دلکش شب های بلوچستان به حساب می آیند.

مناطق زیبای بزمان چون سرجنگل، گل مورتی و کوه خاموش زند با مناظری دل نشین و چشم انداز طبیعی، دامنه کوه و داشتن فصلهای مختلف، موقعییت جغرافیایی مناسب به عنوان یکی از زیباترین مناطق حفاظت شده کشور می باشد.

در منطقه حفاظت شده بزمان صدها نوع گیاه درمانی و غیر درمانی، پرندگان، جانواران درنده را نیز می توان یافت.

پستانداران:

گونه ی اصلی پستاندار بزرگ بزمان یوزپلنگ و شتر است که در تمام نقاط آن پراکنده می باشند.

منطقه حفاظت شده بزمان یکی از مناطقی است که می توان یوزپلنگ را یافت و از گونه های دیگر پستانداران می توان گرگ، پلنگ، شیر ایرانی، گربه وحشی، کفتار، روباه، شغال، بزکوهی، آهو ایرانی، سی کن(جوجه تیغی)، موش صحرایی، خرگوش، راسو، بزکوهی، کل، قوچ، میش و … را نام برد.

پرندگان:

گونه های مختلفی از قبیل کبک، عقاب، شاهین، تیهو، چکاوک، سهره، چلچله، سار، اردک، حره، لک لک، ابیا، کبک چیل و بلدرچین از جمله پرندگانی هستند که در این منطقه حفاظت شده زیست می کنند.

خزندگان:

خزندگانی که در منطقه به چشم می خورند مار سیاه، کورمار، گرزه، مارمولک، جکو، سوسمار، اگاما، سوسن، شتر مار، درّاج و چندین نوع دیگر از خزندگان هستند.

پوشش گیاهی:

پوشش گیاهی منطقه از چهار بخش جنگلی، مرتعی ،بیابانی و نیمه بیابانی تشکیل می شود.

بخش جنگلی به صورت پراکنده و لکه ای در اطراف کوهها و کنر جاده ها را می پوشاند.

بخش مرتعی در حاشیه رودها دیده می شوند. هامون و شورزارهای منطقه بیابانی و کویری را نیز شامل می شوند و هم چنین در اطراف کوهها پوشش گیاهی عظیم تری می توان یافت.

درختان:

گیاهان و درختانی همچون گون، استپ، جاروی زمینی، پیش، جو، پیاز، پنبه، ذرت، شال دم، موسیر، گز، کلیر، کهور کوتاه، برنج، تاغ، اگون، درمنه، گراس، نی، گردگان، سداب، خارشتر، قیچ، شور، جاز نیز در این منطقه یافت می شوند.

توپو گرافی منطقه

این منطقه از نوع کوه، تپه ماهور، دشت، رودخانه، شوره زار، چشمه و هامون است. پوشش گیاهی آن از نوع بیابانی، نیمه بیابانی، مرتعی، جنگلی، کویری و هامونی است و جانورانی که در این منطقه زیست می کنند در رده های خیلی کمیاب، کمیاب، پرندگان مهاجر و وحشی قرار می گیرند.

به طور خلاصه :

منطقه حفاظت شده بزمان، ایرانشهر به وسعت ۶۸۸‚۳۲۴ هکتار، منطقهٔ کوهستانى بزمان، تپه‌ماهورها و دشت‌هاى اطراف این کوه را در بر مى‌‌گیرد.

این منطقه داراى کوهى نسبتاً مرتفع (۳۴۹۷ متر) با دره‌هاى آب شیرین و پوشش گیاهى نسبتاً مناسب است.

جوامع گیاهى مشرف بر دامنه‌ها خرزهره، داز، قیچ، درمنه و انواع گَوَن است.

حیوانات وحشى که در این منطقه زندگى مى‌کنند عبارتند از : کبک، کبک چیل، تیهو، دراج، خرگوش، کل، بز، قوچ، میش.

علاوه بر گونه‌هاى مختلف وحوش فوق‌الذکر، نوعى خرس سیاه آسیایى که کوچکتر از خرس قهوه‌اى است در سیستان و بلوچستان زندگى مى‌کند. دهانه غارهایى که به احتمال زیاد مى‌توان وجود خرس را در آنها حدس زد اکثراً حدود ۷۰ سانتى‌متر است که خود خرس سیاه نیز به زحمت مى‌تواند داخل آن شود، ‌ به همین دلیل دسترسى انسان به حیوان و عبور آن از این گونه غارها، کار ساده‌اى نیست.

کوه‌هاى سیاه بزمان، بیرک‌، تفتان، سراوان، اطراف خاش، کارواندر، اسفندک و تپه‌ماهورهاى اطراف رود ماشکیل از جمله زیستگاه‌هاى اصلى این گونه خرس به شمار مى‌آید.

پوشش گیاهى این مناطق زیستگاه مناسبى را براى گونهٔ در معرض انقراض و با ارزش خرس سیاه در این ارتفاعات فراهم آورده است.

پوشش گیاهى غالب زیستگاه‌هاى خرس در این منطقه شامل : ارجن، کهور، کنار، داز، خرما، زرشک، زارچ، زالزالک، گز، توسکا، زیتون وحشى، انواع گون و درمنه، اورس، بید، تنگرس و نسترن وحشى مى‌باشد که میوهٔ بیشتر این درختان، غذاى عمده خرس‌هاى سیاه را تشکیل مى‌دهد.

خرس‌ها به خرما و داز علاقه‌اى وافر دارند.

پرنده زیبایى به نام مینا با رنگ‌هاى سبز، آبى و سبزقبا نیز در بلوچستان به وفور یافت مى‌شود. این پرنده به اندازه سار معمولى است و به سهولت اهلى مى‌شود و بعضى از کلمات را مانند طوطى ادا مى‌کند.